Skępe

Położenie:
Ośrodek kultu religijnego i turystyczny, także lokalny ośrodek handlowy na Pojezierzu Dobrzyńskim, nad Jez. Skępskim Wielkim i Jez. Świętym, na wschód od Lipna, przy drodze krajowej nr 10, łączącej Warszawę ze Szczecinem.

Historia:
We wczesnym średniowieczu był tu gród obronny, pozostało po nim grodzisko wśród torfowisk nad Jeziorem Wielkim. Tutejsze dobra należały do Kościeleckich herbu Ogończyk, staraniem których w 1445 r. lokowane zostało miasto. Do jego rozwoju przyczyniło się powstanie w sąsiednim Wymyślinie zespołu klasztornego Bernardynów, do którego wkrótce zaczęło napływać pątnicy pielgrzymujący do otaczanej wielkim kultem gotyckiej figury Matki Boskiej Skępskiej. Miasto żyło z obsługi pątników, a wkrótce zasłynęło z jarmarków. Kolejnymi właścicielami Skępego byli Działyńscy, po nich od początku XVIII w. Zielińscy, w 1842 r. dobra te odziedziczył poeta Gustaw Zieliński. W 1793 r. Skępe i Wymyślin znalazły się pod zaborem pruskim, w l. 1807-15 w Księstwie Warszawskim, później w Królestwie Polskim. Klasztor i miasto dotknęły dotkliwie carskie represje po powstaniu styczniowym. Władze zamknęły klasztor, wywieziono zakonników, na ludność nałożono kary pieniężne. W 1867 r. Skępe utraciło prawa miejskie, pełniło jednak nadal funkcje lokalnego ośrodka targowego. W latach międzywojennych odrodził się, trwający nadal i przyciągający pielgrzymów, kult Matki Boskiej Skępskiej. W 1997 r. Skępe odzyskało prawa miejskie. Nowe miasto powstało z zespołu całkowicie ze sobą zrośniętych miejscowości Skępe i Wymyślin.

Warto zwiedzić:
- Zespół klasztorny Bernardynów. Kościół Zwiastowania NMP powstał w 1495 r., nowy większy w l. 1508-11, pierwotnie późnogotycki, przebudowany w l. 1746-49 w stylu barokowym, w 1767 r. przedłużony, aby pomieścić przybywające tu rzesze pielgrzymów. Na bramie figura Matki Boskiej. Bogato wyposażone wnętrze utrzymane jest w stylu barokowym i klasycystycznym, na ścianach późnobarokowa polichromia z 1767 r. W głównym ołtarzu otoczona kultem gotycka rzeźba Matki Boskiej Skępskiej z XIV w., koronowana w 1745 r. diademami papieskimi. Do kościoła przylega klasztor, którego trzy skrzydła, otaczają kwadratowy wirydarz z krużgankami, najstarsza część pochodzi z l. 1508-10. Barokowy dziedziniec odpustowy z pierwszej połowy XVIII w., zwieńczony narożnymi wieżami i wieżą bramną, otaczają arkadowe krużganki, w nich obrazy z XVIII w., w wieżach ołtarze, na środku dziedzińca kaplica św. Barbary z XVIII w.

źródła:
Jerzy Kwiatek, „Polska. Urokliwy świat małych miasteczek”, Sport i Turystyka MUZA SA, Warszawa 2003