Pakość

Położenie:
Położona na skraju Pojezierza Gnieźnieńskiego, nad Notecią, między jez. Pakoskim i jez. Mielno, na zachód od Inowrocławia, na granicy Pałuk i Kujaw. Przez Pakość biegnie turystyczny Szlak Piastowski, a także Droga Tysiąca Jezior (południowa).

Historia:
We wczesnym średniowieczu istniał tu gród strzegący przeprawy przez Noteć; w okresie podziału dzielnicowego walczyli o niego książęta wielkopolscy z kujawskimi, obok powstała osada targowa. W XIV w. wzniesiono tu gotycki zamek. W 1359 r. Pakość otrzymała prawa miejskie. Była miastem prywatnym, lokalnym ośrodkiem kultu religijnego, ściągającym licznych pielgrzymów do zbudowanej tu Kalwarii Pakoskiej. Miasto uległo zniszczeniu podczas potopu szwedzkiego i wojny północnej. 19 lutego 1769 r. konfederaci barscy stoczyli pod Pakością bitwę z oddziałem rosyjskich kozaków. W XVIII o na początku XIX w., Pakość słynęła ze szkoły prowadzonej przez Reformatorów. W 1772 r. znalazła się pod zaborem pruskim, w l. 1807-15 była w Księstwie Warszawskim, później ponownie należała do Prus; nazwę miasta Niemcy pisali jako Pakosch. W 1824 r. władze pruskie zamknęły szkołę reformacką. Mieszkańcy Pakości uczestniczyli w powstaniu Wielkopolskim 1918-19, brali m.in. udział w walkach o Inowrocław.

Warto zwiedzić:
Barokowy zespół klasztorny Franciszkanów (poreformacki) powstał (1631) z fundacji braci Pawła, Kaspra i Michała Działyńskich. Kościół parafialny św. Bonawentury zbudowany w 1637 r., przy jego wznoszeniu wykorzystano fundamenty jednej z baszt dawnego zamku. W l. 1763-69 kościół został gruntownie przebudowany, z tego okresu pochodzi rokokowe wyposażenie wnętrza. Nad wejściem do kaplicy Matki Bożej obraz Adoracja Matki Bożej z 1647 r., pędzla Bartłomieja Strobla. Obok budynek klasztorny z 1680 r., przebudowany w 1755 r.
Kościół Ukrzyżowania zbudowany w 2 poł. XVII w.; przy kościele kaplica Grobu Pańskiego z tego samego okresu. W kościele umieszczona na skałach Grupa Pasyjna, rokokowe ołtarze boczne, ambona i chrzcielnica z 2 poł. XVIII w.; sklepienia zdobi polichromia z 1971 r. przedstawiająca sceny Męki Pańskiej.
Kalwaria Pakoska – jej budowę rozpoczęto w 1628 r., większość z 25 kaplic powstała do końca XVII w. Przy ostatniej kaplicy, w pobliżu drogi do Inowrocławia, ustawiony w 1922 r. głaz, poświęcony pamięci poległych w 1769 r. konfederatów barskich.

źródła:
Jerzy Kwiatek, „Polska. Urokliwy świat małych miasteczek”, Sport i Turystyka MUZA SA, Warszawa 2003