Nakło nad Notecią

Położenie
Położone około 40 km na zachód od Bydgoszczy, na prawym brzegu Noteci.

Historia:
Najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie miasta archeolodzy datują już na VI wiek po Chrystusie. Podczas tworzenia się państwowości polskiej Nakło stanowiło ważny ośrodek obronny. W XI wieku grodem władali Pomorzanie, którzy stąd najeżdżali na Wielkopolskę. Miejscowość pojawia się kilkakrotnie w kronice Galla Anonima, wg którego w 1091 r. Władysław I Herman bezskutecznie ją oblegał, zaś Bolesław III Krzywousty dwukrotnie zdobywał w latach 1109-1113; od tego czasu Nakło na stałe włączono do Polski, stało się siedzibą kasztelana i stolicą Krajny. Podczas rozdrobnienia dzielnicowego kraju o gród walczyli zaciekle Wielkopolanie z Pomorzanami. W 1229 r. Nakło otrzymało z rąk Władysława I Łokietka przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim, odebrany przez Piotra z Dusdenu. Podczas wojen z zakonem miasto kilkakrotnie niszczyli Krzyżacy, co skłoniła Kazimierza III Wielkiego do wzniesienia murowanego zamku, włączonego w skład fortyfikacji granicznych Królestwa Polskiego. W 1515 r. wybuchł w mieście pożar, który strawił m.in. wszystkie dokumenty, dlatego 5 lat później król Zygmunt I Stary nadaje nowy przywilej lokacyjny. Wojny ze Szwecją w XVII wieku doprowadziły nadnotecki gród do całkowitego upadku, z którego nie podniósł się do zaborów.  W 1772 r. Nakło przyłączono do Prus i w nich pozostało do 1920 r. z wyłączeniem lat 1806-1813, kiedy wchodziło w skład Księstwa Warszawskiego. Ponowny rozwój miasta nastąpił w wyniku budowy Kanału Bydgoskiego i linii kolejowej z Berlina do Bydgoszczy. Mieszczanie nakielscy brali udział w powstaniu wielkopolskim. Podczas II wojny światowej miasto zajęto już 1 IX 1939 r., wyzwolono w styczniu 1945 r.

Warto zwiedzić:
- klasycystyczny kościół św. Wawrzyńca wzniesiony w 1843 r., a konsekrowany w 1849 r.; w 1925 r. rozbudowano go w stylu neobarokowy. Wystrój świątyni jest neobarokowy z licznymi elementami barokowymi i rokokowymi. Kościół otacza XIX-wieczny mur z bramą klasycystyczną.
- Neogotycki, poewangelicki kościół pw. św. Stanisława z lat 1895-1905.
- dwa XIX-wieczne spichrze
- dawne koszary

źródło:
Włodzimierz Bykowski, Wieńczysław Bykowski, Kujawsko-Pomorskie dla każdego, Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły, Bydgoszcz 2005