Łabiszyn

Położenie:
ośrodek usługowy i przemysłowy na styku Pojezierza Gnieźnieńskiego, Równiny Inowrocławskiej i Kotliny Toruńskiej, na granicy Pałuk i Kujaw, nad Notecią.

Historia:
We wczesnym średniowieczu był tu prawdopodobnie gród na pograniczu z ziemiami Pomorzan. Pierwsza wzmianka o Łabiszynie pochodzi z 1247 r., prawa miejskie otrzymał w 1369 r. Był miastem prywatnym, lokalnym ośrodkiem rolniczo-usługowym. Nazwa Łabiszyn pochodzi prawdopodobnie od księcia Łabiszy. W 1407 roku miasto posiadało już własną pieczęć lakową z herbem przedstawiającym prawą, otwartą i odciętą dłoń z napisem "Łabiszyn". 2 listopada 1410 r. król Władysław Jagiełło przejeżdżał przez miasto jadąc z Inowrocławia do Szubina po zwycięskiej bitwie pod Koronowem. Tutaj zatrzymał się na nocleg z dnia 2 na 3 listopada. Według tradycji Jagiełło zasadził na Wzgórzu Łabiszyńskim dwa dęby, z których jeden zachował się do dzisiaj. Obwód dębu wynosi 5 metrów i 35 centymetrów. Podczas najazdu szwedzkiego w XVII w. doznał wielkich zniszczeń, odbudowywany, uzyskał w 1678 r. potwierdzenie praw miejskich. W 1772 r. znalazł się pod zaborem pruskim; osiedlono tu wówczas protestanckich sukienników, dla których utworzono tzw. Nowe Miasto. Mieszkańcy brali udział w wielkopolskim powstaniu równoczesnym z kościuszkowskim, a 30 września 1794 r. Jan Henryk Dąbrowski odniósł pod Łabiszynem zwycięstwo nad Prusakami. W l. 1807015 Łabiszyn był w Księstwie Warszawskim, później ponownie należał do Prus. Do kolejnej bitwy z Prusakami doszło pod Łabiszynem w 1848 r. podczas Wiosny Ludów.

Warto zwiedzić:
- Kościół Zwiastowania NMP  - stała tu niegdyś późnoromańska bazylika, na jej fundamentach zbudowano w XVI i XVII w. kościół NMP; z tego kolei kościoła zachowało się tylko prezbiterium, przekształcone w kościół Zwiastowania NMP przy wzniesionym w 1895 r. klasztorze Elżbietanek.
- Zespół klasztorny Reformatów – obecny kościół św. Mikołaja wzniesiono w latach 1688-1736 na miejscu starszego drewnianego, w 1911 r. przedłużono kościół i dodano dwie kaplice. Przyległy do kościoła od północy późnobarokowy budynek klasztorny zbudowano w l. 1724-31. w 1818 r. nastąpiła kasata klasztoru, umieszczono w nim plebanię i szkołę katolicką. Dzisiejszy kształt nadał zespołowi w 1971 r. architekt Waldemar Preis. Obok kościoła rośnie dąb Jagiełły, uznany za pomnik przyrody.
- grobowce na przykościelnym cmentarzu oraz krypta rodziny Skórzewskich; dworek z XVIII w.

źródła:
Jerzy Kwiatek, „Polska. Urokliwy świat małych miasteczek”, Sport i Turystyka MUZA SA, Warszawa 2003
Ignacy Polkowski, Historya Majętności Łabiszyńskiej od roku 1376-1876, Poznań 1876