Kowal

Położenie:
ośrodek rolniczo-usługowy na Pojezierzu Kujawskim, nad Wiślanką, dopływem Rakutówki, na południowy wschód od Włocławka.

Historia:
We wczesnym średniowieczu był tu gród warowny, siedziba kasztelana, prawdopodobnie na wyspie znacznie większego niż obecnie Jez. Rakutowskiego. Obok powstała osada służebna i targowa, o nazwie Kowale, po raz pierwszy wymieniona w 1185 r., w którym książę mazowiecki leszek nadał ją kapitule włocławskiej. Na zamku w Kowalu urodził się w 1310 r. syn księcia kujawskiego Władysława Łokietka Kazimierz, późniejszy król Kazimierz Wielki. Jemu lokalna tradycja przypisuje nadanie osadzie praw miejskich, wg dokumentów nastąpiło to dopiero w 1519 r. Od XVI do XVIII w. Kowal był ośrodkiem starostwa niegrodowego. Zamek zniszczony w 1656 r. przez Szwedów, odbudowany stanowił siedzibę starostwa, w XVIII w. ponownie popadł w ruinę i został w 1793 r. rozebrany. W 1831 r. kowal przestał być siedziba powiatu, a w 1870 r. utracił prawa miejskie, które odzyskał w 1919 r.
W Kowalu urodził się też popularny aktor Jan Nowicki (1939). Od 1979 r. odbywają się w Kowalu Jarmarki Kazimierza Wielkiego.

Warto zwiedzić:
- kościół parafialny św. Urszuli zbudowano w l. 1604-08 z fundacji biskupa Piotra Tylickiego. Późnorenesansowy z przekształceniami klasycystycznymi i bezstylowymi. Trójprzęsłowy korpus z parą ośmiobocznych kaplic, przy półkoliście zamkniętym prezbiterium od północy stara zakrystia z lożą kolatorską na piętrze. Kwadratową wieżę, obniżoną wskutek uderzenia pioruna, wieńczy hełm z 1827 r. Wyposażenie głównie późnobarokowe z XVIII w. i neorenesansowe. Marmurowe epitafia. Tablica pamiątkowa ufundowana przez miejscowe społeczeństwo  w 1910 r dla uczczenia 600. rocznicy urodzin Kazimierza Wielkiego.

źródła:
Jerzy Kwiatek, „Polska. Urokliwy świat małych miasteczek”, Sport i Turystyka MUZA SA, Warszawa 2003