Grudziądz

Położenie
Grudziądz leży na Pomorzu Nadwiślańskim, na prawym, malowniczym brzegu Wisły

Historia
Źródła pisane wymieniają miejscowość w 1065 r. w dokumencie wydanym klasztorowi benedyktyńskiemu w Mogilnie. W 1218 r. gród otrzymał biskup pruski Chrystian, który założył tu między 1218 a 1222 r. miasto, jedno z najstarszych lokowanych w Polsce. W 1231 r. do miejscowości wkroczyli Krzyżacy, którzy panowali w nim do 1466 roku, wtedy na mocy II traktatu toruńskiego Ziemia Chełmińska wraz z Grudziądzem wróciły w granice Polski. W mieście odbywały się obrady sejmu pruskiego, zjazdy stanowe, a w późniejszym okresie sejmiku generalnego. Na zjeździe w 1522 roku Mikołaj Kopernik wygłosił słynną rozprawę ekonomiczną o monetach ("De aestimatione monetae"). Wtedy Grudziądz zaczął się szybko rozwijać jako ośrodek handlu wiślanego. W mieście  powstawały liczne spichrze, których było około 25. Od XVII wieku wojny, zarazy i powodzie przyczyniły się do upadku miasta.  Po I zaborze miejscowość objęto akcją germanizacyjną, czego elementem było założenie garnizonu. W XIX wieku Grudziądz znacznie się rozwinął ulegając niemieckim akcjom osiedleńczym. W 1920 r. Grudziądz powrócił do Rzeczypospolitej i szybko odzyskał polski charakter. W czasie II wojny światowej miasto zostało w 40% zniszczone.

Warto zwiedzić:
- gotycki kościół farny św. Mikołaja – budowa rozpoczęta w 1286 r. ukończona w XV wieku. Wewnątrz trójnawowej, halowej świątyni znajduje się wystrój powstały głównie w XVII i XVIII wieku w stylu barokowym. Ponadto wyróżniają się elementy gotyckie, takie jak rzeźby, czy pozostałości XV-wiecznych polichromii późnogotyckich na filarach południowych.
- Opactwo benedyktynek w skład którego wchodzi pierwotnie gotycki kościół Świętego Ducha, dawny klasztor, w którym mieści się obecnie muzeum okręgowe, a także barokowy pałac opatek.
- Barokowy kośćiół św. Franciszka Ksawerego – wnętrze kryje jednolity, regencyjny wystrój wykonany w latach 1715-40 przez Józefa Antoniego Krause z Gdańska. Ciekawe polichromie w manierze chińsko-japońskiej wykonał jezuita Steiner. Zachowały się też nieliczne elementy XVI-wieczne, barokowe i późnorenesansowe.
- Budynek dawnego kolegium jezuitów pełni od 1897 r. funkcję ratusza miejskiego. Wewnątrz zachowały się barokowe polichromie z XVIII wieku.
- Resztki zamku krzyżackiego – budowlę wzniesiono w latach 1250-99, mieściła ona siedzibę rezydującego w mieście od 1250 r. komtura. Obecnie ruiny są atrakcją parkową
- Spichlerze grudziądzkie - usytuowane na wiślanej skarpie spichrze tworzą charakterystyczną dla Grudziądza panoramę. Ich budowę rozpoczęto w latach 1346 - 1365. Wkrótce ciąg solidnych, stosunkowo wysokich spichlerzy zastąpił istniejący tam wcześniej mur ceglany.

źródło:
Włodzimierz Bykowski, Wieńczysław Bykowski, Kujawsko-Pomorskie dla każdego, Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły, Bydgoszcz 2005